Categoriearchief: Orgel2-Pijpen

Pijpvoetjes

Pijpvoetjes hebben bij mij voor een erg lang oponthoud gezorgd.

Voor de helft van de pijpjes had ik latjes en kernen klaar. De kernen liggen klaar om gezaagd te worden. Maar voor ik de kernen inzaag moeten de voetboringen geboord worden. Zo voorkom je bramen aan de binnenkant van de kern.

De constructie van de voetjes in de voetboring is niet echt beschreven in Hans Beyers’ mooie en uitvoerige handleiding. Na lang wikken en wegen en testen heb ik ondertussen gekozen voor aluminium voetjes.

Hier een overzicht van de vragen die ik me stelde:

  1. Op welke manier moeten de voetpijpjes bevestigd worden? Moeten ze tegen de kern aan gelijmd worden.
    voetje1
  2. Moeten ze voor een gedeelte in de kern steken?
    voetje2
    Dan moet het gat zeker 4mm breder worden dan de boring. Bij de kleinste pijpjes wordt het voetje daardoor breder dan de kern.
  3. Moeten ze afgewerkt zijn als de onderkant van metalen pijpen?
    Ik heb dat geprobeerd en dat heeft gewerkt, maar erg nauwkeurig is het niet en verplaatsen van het orgel wordt lastig omdat de verbinding te los is.
    IMG_2256
     IMG_2253 IMG_2254
    Constructie om het einde van pijpvoetjes 60° conisch te maken. (Werkt niet goed)
  4. Moeten de voetjes over de hele lengte conisch zijn ?
    Zo ja, hoe erg conisch en hoe controleer je de diepte dat het conisch stukje in de cilindervormige opening zakt? Je wil toch dat alle pijpjes juist evenver in de opening zakken, nietwaar.
    Zo ja, op een draaibankje kun je dit manueel toch niet nauwkeurig draaien? Kan een slijper helpen?
  5. Misschien mag het pijpje cilindervorming blijven, maar hoe zorg je dan voor luchtdichte koppeling? Ook als de pijpjes cilindervormig blijven moet ik ze toch nog draaien want die houten ronde profielen zijn allesbehalve mooi rond.
  6. Ik heb ook bouwers gezien die metalen buisjes (messing) gebruikten. Waar kun je die buisjes krijgen?  Hoe lijm je die dan in de kernbodem?
Mogelijke oplossingen

CONISCHE SLIJPER
Ik een jaar geleden een conische ruimer gekocht om een conisch gat te kunnen maken.

IMG_2229IMG_2230
Het is wel wat wennen aan de manier van te werken met conische maten. 5 x 20 x 170 betekent dat over 170mm de diameter oploopt van 5mm naar 20mm. dit komt overeen met ongeveer 5°.
(een calculator hiervoor vind je op http://www.magafor.com/841/uk.htm)

De snijgroeven van deze conische ruimer lopen recht van punt naar handvat en dat blijkt dus een slecht punt te zijn. Met de hand krijg ik tijdens het ruimen te gemakkelijk een zeskantige opening. Ik denk dat ruimers met een schroefvormige snijgroef, die ondertussen te koop heb gezien dit probleem niet hebben. Deze ruimers zijn te krijgen in een speciaalzaak voor luthiers in Antwerpen (http://www.proarte.be).

Ik kan dan wel het gat conisch krijgen (wat dus niet nodig is), maar ik moet nog wel de buitenkant van mijn pijpvoetjes conisch krijgen. Ik kan ze proberen te draaien of proberen te slijpen.

CONISCH DRAAIEN

1ste poging: Ik heb de raad van René opgevolgd (zie figuur) om de kolomboor te gebruiken en met vijl of beitel het stukje hout dat op een boutje geklemd werd, conisch te maken. Ik had last om verticaal te werken en om de oneffenheden van het niet perfect rond hout weg te krijgen. Daarbij moest ik iets verzinnen om de vijl vast te zetten opdat onnauwkeurigheden in de rondheid van het houtje zouden kunnen gecorrigeerd worden.

2de poging: Ik plaats mijn oude boormachine in een zelfgemaakte horizontale standaard. Er zit echter een slag van tussen de 0,5 en 1mm op deze boorkop die ik met geen mogelijkheid van de boormachine afkrijg. Ik kan die dus niet vervangen.

3de poging: Ik heb een draaibankje gemaakt met deze boormachine. Een draadstang van 6mm zit aan de linkerkant vast aan een aandrijfwiel en wordt op 2 punten gelagerd. Op de boormachine wordt ook een aandrijfwiel gemonteerd zodat die de draadstang aandrijft zonder de slag van de kop mee te geven. Het houtje wordt dan op de draadstang geklemd. Ik heb hiermee de houten cilindertjes dan mooi regelmatig rond gekregen. Bijkomend voordeel is dat het gat centraal zit wat niet altijd bij het boren lukt.

2015-03-29 Draaibank aandrijving

Met een  10mm slijpertje, gemaakt uit een stukje metaal van 3mm heb ik het insteekvoetje op maat geslepen.

slijper10mm  IMG_2285
Perfect is het niet want er mankeert een inloopstuk waar het te dikke hout naar een diameter van 10mm wordt gebracht. Indien voorzichtig toegepast, is het resultaat bruikbaar.

CONISCH SLIJPEN
Dan moet het voetje nog conisch geslepen worden. Ik heb het principe van een potloodslijper toegepast en een slijper gemaakt waarin het rondhout conisch wordt geslepen.De houder heb ik uit een stukje hardhout gemaakt dat uit 2 helften bestaat die aan elkaar geschroefd werden. In de kopse kant heb eerst een gat geboord en dat geruimd. De tekeningen vertellen de rest. (klik erop om ze in volle grootte te zien)

slijper conisch slijper conisch2     IMG_2223  IMG_2218    IMG_2220

IMG_2247

Om de conische stukjes verder uit te boren moest dan ook nog een conisch houdertje gemaakt worden om onder de kolomboor te kunnen vasthouden. Dit houdertje bestaat uit 2 delen die door de boorklem tegen elkaar gedrukt worden. De deuveltjes houden alles op zijn plaats.

IMG_2224 IMG_2226 IMG_2227

ALUMINIUM BUISJE
Ik heb aluminiumbuisjes gevonden met wanddikte 1mm en binnendiameter 6mm, 8mm en wanddikte 1,5mm bij 10mm binnendiameter.

IMG_2288

De buitendiameter van deze buisjes is 0,1 of 0,2 mm dunner dan de boor. Dus het buisje zit lossig in de boring. Omdat ik geen boren te koop vind per 0,1 mm heb ik dan een vel dunne kurk gekocht (1mm). zodat ik het gat 0,5 mm  groter kan maken en de binnenkant met kurk bekleden. Het buisje kan dan in de kurk geklemd worden (misschien). Het materiaal heb ik nu liggen, maar ik heb het nog niet uitgeprobeerd.

Ik heb al wel een alu buisje in een geboord gat gelijmd met witte houtlijm. Aanvankelijk zit het goed vast, maar toch kun je het met niet al te veel moeite eruittrekken. Misschien moet ik secondenlijm proberen om het een 2de keer vast te lijmen in de acryl van de houtlijm die natuurlijk exact op maat zit. Nog te proberen dus.

Ik vraag mij ook af hoe lang deze verbinding houdt omdat hout en aluminium elk wel erg verschillende uitzettingseigenschappen hebben (vocht, temperatuur)

Ik weet ook  niet hoe kritisch de voetboring is. In het orgelboek van Johan de Vries wordt er voorzichtig geboord. Eerst te klein boren en tijdens het intoneren op maat boren. Bij Hans Beijer wordt daar gemakkelijk over gegaan ofwel lees ik erover.